İSG Uygulama Rehberi · Madde 2

Forklift İSG Donanımları: Hangisi Zorunlu, Hangisi Risk Bazlı?

Emniyet kemeri, Blue Spot, Red Zone, dijital checklist, kamera, hız sınırlama ve yaya algılama aynı hukuki statüde değildir. Doğru güvenlik paketi; forkliftin tasarımı, üretici talimatı, kullanım şekli ve saha risk değerlendirmesiyle kurulur.

Bu sayfa satın alma, kiralama ve mevcut filo denetiminde kullanılabilecek kısa bir karar özetidir; “aksesuar listesi” veya tek başına uygunluk belgesi değildir.

← Günlük Operatör Kontrolü AB Mevzuatı ve CE Haritası

Temel Cevap

Her forklift için tek bir “zorunlu aksesuar paketi” yoktur

Mevzuat sonuç ve risk kontrolü ister; çoğu teknolojiyi ticari adıyla saymaz. Önce güvenli tasarım ve temel koruma, sonra saha trafiğinin ayrılması, ardından kalan riske uygun mühendislik sistemi gelir. Işık, alarm veya yazılım; fiziksel ayrımın ve güvenli aracın yerine geçmez.

PAYYU MATCH Teknik Harita

Güvenlik, üç katmanın birlikte çalışmasıdır

Şemadaki Blue Spot, Red Zone ve dijital DVIR örnek uygulamalardır. Yerleşim, ışık rengi, uyarı mesafesi ve müdahale seviyesi saha ölçümüyle belirlenir; üretici onayı olmadan güvenlik devresine müdahale edilmez.

30 Saniyelik Özet

Üç katmanlı karar modeli

Temel makine güvenliği

Araç tipi ve üretici tasarımıyla birlikte değerlendirilir

Kapasite plakası, güvenli kumandalar, fren ve direksiyon, operatör koruma/tutma sistemi, görüş, ikaz, koruyucular ve yük taşıyan parçalar bu katmandadır.

İşletme yükümlülüğü

Güvenli araç tek başına güvenli operasyon değildir

Risk değerlendirmesi, eğitimli ve yetkilendirilmiş operatör, trafik planı, vardiya öncesi kontrol, bakım, periyodik kontrol ve kusurlu aracı hizmet dışı bırakma gerekir.

Risk bazlı ek sistem

Kalan riske göre doğru teknoloji seçilir

Blue Spot, Red Zone, kamera, yaya algılama, proximity, hız bölgeleme, darbe kaydı ve dijital interlock; belirlenen tehlikeye göre tamamlayıcı kontrol katmanıdır.

Asgari Yükümlülük Özeti

Donanımdan önce kurulması gereken sistem

Başlık	Statü	Sahadaki karşılığı
Güvenli ve işe uygun ekipman	Doğrudan yükümlülük	Forklift iş, yük, ataşman, zemin ve ortam için uygun seçilir; güvenli durumda tutulur ve üretici talimatına göre kullanılır.
Eğitimli ve görevlendirilmiş operatör	Doğrudan yükümlülük	Kendinden hareketli iş ekipmanı yalnızca gerekli eğitimi almış ve işletmece görevlendirilmiş kişilerce kullanılır.
Trafik planı ve uygun hız sınırı	Doğrudan güvenlik sonucu	İşyeri trafik kuralları ve sahaya uygun hız sınırları belirlenir. Mevzuat bütün sahalar için tek bir 5 veya 10 km/sa değeri koymaz.
Yaya–araç ayrımı ve kör nokta kontrolü	Doğrudan güvenlik sonucu	Önce yaklaşmayı ve teması önleyen yerleşim/fiziksel ayrım kurulur; kalan risk görüş, algılama, uyarı ve erişim kontrolüyle azaltılır.
Her çalışma başlangıcında kontrol ve kayıt	Türkiye'de doğrudan yükümlülük	Günlük gözle muayene ve fonksiyon denemesi operatör veya ekipmanı bilen personelce yapılır; kritik kusurda araç kullanılmaz.
Bakım ve periyodik kontrol	Doğrudan yükümlülük	Güvenli durum bakım boyunca korunur; periyodik kontrol yetkili kişi tarafından yürütülür. Süre, ilgili standartta farklı değilse forklift için azami bir yıldır.

Günlük kontrol, bakım ve periyodik kontrol aynı işlem değildir. Yıllık rapor günlük kontrolün; günlük checklist de yetkili kişi periyodik kontrolünün yerine geçmez.

Temel Donanım Kontrolü

“Araçta ne olmalı?” sorusuna işlev bazlı cevap

Aşağıdaki başlıklar genel kontrol çerçevesidir. Kesin konfigürasyon; araç sınıfı, üretim tarihi, kullanım amacı, ataşman ve üretici tasarımıyla doğrulanır.

Kimlik ve kapasite

✓Okunabilir tip/seri etiketi ve kapasite plakası
✓Ataşmanlı gerçek kapasiteyi gösteren güncel yük diyagramı
✓Güvenlik işaretleri, uyarılar ve araca uygun kullanım talimatı

Hareket ve durdurma

✓Servis freni, park freni ve direksiyonun güvenli çalışması
✓Sürüş ve hidrolik kumandaların tanımlı, kontrollü ve hasarsız olması
✓Yetkisiz veya beklenmeyen çalışmayı önleyen başlatma düzeni

Operatör koruması

✓Araç ve riske uygun operatör tutma/kısıtlama sistemi
✓Gereken araçlarda koruyucu tavan, kabin, kapı veya yan koruma
✓Koltuk, basamak ve tutamakların güvenli erişime uygunluğu

Görüş ve ikaz

✓Korna ve üreticinin öngördüğü uyarı düzenleri
✓Çalışma koşuluna yeterli aydınlatma ve görüş alanı
✓Kör nokta kalıyorsa ayna, kamera, sensör veya eşdeğer tedbir

Yük taşıyan sistem

✓Çatal, zincir, mast, taşıyıcı ve hidrolikte güvenli durum
✓Yükün operatöre düşme riski varsa uygun yük arkalığı/dayanak
✓Ataşmanın mekanik/hidrolik bağlantısı ve kapasite uyumu

Enerji ve çalışma ortamı

✓Akü, soket, kablo, yakıt/LPG sistemi ve sızıntı kontrolü
✓Şarj, yakıt ikmali, havalandırma ve yangın tedbirleri
✓Soğuk, dış saha veya patlayıcı ortam için uygun araç seçimi

En Çok Sorulan Dört Sistem

İsim değil, risk ve işlev belirleyicidir

Blue Spot

Risk bazlı

Kanunda adıyla sayılan, her forkliftte zorunlu bir donanım değildir.

Forklift yaklaşmadan önce zeminde mavi bir uyarı noktası/oku oluşturur. Kör kavşak, kapı geçişi, geri manevra ve karma trafik riskinde faydalı olabilir. Yaya yolu ayrımı, hız kontrolü, korna ve görüş tedbirlerinin yerine geçmez.

Red Zone

Risk bazlı

Kırmızı çevre çizgisinin kendisi genel bir mevzuat zorunluluğu değildir.

Forkliftin çevresinde yaklaşılmaması gereken alanı görünür kılar. Çizgi mesafesi; dönüş kuyruğu, çatallar, yük, hız, zemin ve yaya rotasına göre belirlenmelidir. Sabit bariyerle ayrılabilecek trafiğin yerine yalnızca ışık kullanılmamalıdır.

Dijital checklist / DVIR

Yöntem serbest

Kontrol süreci gereklidir; kaydın mutlaka dijital olması şart değildir.

Dijital sistem; operatör, araç, vardiya ve bulguyu eşleştirir. Fotoğraf/not, kritik yanıtta araç kilidi, servis iş emri ve kapanış kanıtı ekleyerek kâğıt listenin ötesinde izlenebilir bir karar zinciri kurar.

Kırmızı emniyet kemeri

Renk şart değil

Mevzuat kemerin kırmızı renkte olmasını genel şart olarak koymaz.

Önemli olan araç tipine uygun, sağlam ve kullanılan operatör tutma/kısıtlama sistemidir. Kırmızı veya yüksek görünürlüklü kemer, kullanımın uzaktan denetlenmesini kolaylaştıran iyi uygulamadır; kemer ikazı ve interlock ile desteklenebilir.

Teknoloji Matrisi

Sahada sık görülen diğer sistemler

Sistem	Sınıf	Doğru yorum
Tepe ikaz lambası	Risk bazlı	Aracın görünürlüğünü artırır; flaşın rengi ve modu saha koşuluna göre seçilir.
Geri sürüş alarmı	Risk bazlı	Geri manevra ve görüş/yaya riski için değerlendirilebilir; gürültülü sahada tek başına yeterli olmayabilir.
Ayna / geri görüş kamerası	Görüşe bağlı	Doğrudan görüş yeterli değilse uygun yardımcı görüş tedbiri gerekir; doğru araç ve kör nokta analizi esastır.
Kemer ikazı / interlock	Risk bazlı mühendislik	Kemer kullanımını doğrular veya hareketi sınırlar; üretici onayı ve güvenli kontrol mimarisi gerekir.
Hız sınırlama / speed zoning	Risk bazlı mühendislik	Kapı, kavşak, rampa ve yaya alanlarında konuma/direksiyon açısına bağlı hız politikası uygular.
AI yaya algılama / proximity	İleri kontrol katmanı	Yakınlık veya yaya riskini algılar; uyarı ya da kontrollü yavaşlatma için güvenli entegrasyon gerekir.
RFID operatör yetkilendirme	Yönetim kontrolü	Doğru yetkiye sahip operatörün doğru araç sınıfını kullanmasını destekler.
Darbe kaydı ve telematik	İyi uygulama	Olay, hız, operatör ve konumu ilişkilendirir; kök neden ve davranış analizi sağlar.

Saha Senaryosu

Önce ana kontrol, sonra destek teknolojisi

Yaya ve forklift aynı alanda

Öncelik

Önce fiziksel ayrım, yaya yolu, bariyer, geçiş kuralı ve hız planı

Destek

Red Zone, Blue Spot, speed zoning, AI/proximity ve görünürlük desteği

Kör kavşak ve kapı geçişi

Öncelik

Tek yön, dur çizgisi, ayna/kamera, geçiş önceliği ve düşük hız

Destek

Yönlü Blue Spot, korna/akustik uyarı ve kavşak sensörü

Gürültülü veya çok aydınlık saha

Öncelik

Uyarının gerçekten algılanabilirliğini ölç; tek kanala güvenme

Destek

Görsel + akustik + titreşim/kişisel uyarı kombinasyonu

Rampa, yükleme alanı ve rıhtım

Öncelik

Kenar, dorse, zemin, fren, eğim ve yük kapasitesini mühendislik kontrolüne al

Destek

Hız sınırı, dorse kilidi, kapı/kenar interlock ve yaklaşım uyarısı

Çok vardiyalı karma filo

Öncelik

Yetki, günlük kontrol, kusur kapatma ve bakım sorumluluğunu standartlaştır

Destek

RFID, dijital DVIR, kritik kusur kilidi, darbe ve kullanım saati kaydı

Şarj, soğuk veya patlayıcı ortam

Öncelik

Ortam sınıfı ve enerji riskine uygun araç/ekipman seç; özel prosedür kur

Destek

BMS, sıcaklık/gaz izleme, havalandırma, ATEX uygunluğu ve erişim kontrolü

Uygunluk Akışı

Beş adımda doğru güvenlik paketi

Aracı ve işi tanımla

Forklift türü, kapasite, mast, ataşman, enerji, kullanım alanı, operatör ve yük senaryosunu yaz.

Temel uygunluğu doğrula

Üretici talimatı, kapasite plakası, koruyucular, kumandalar, fren, görüş ve tutma sistemini kontrol et.

Saha riskini ölç

Yaya teması, kör nokta, hız, dönüş kuyruğu, gürültü, zemin, rampa, şarj ve özel ortam risklerini değerlendir.

Kontrol hiyerarşisini uygula

Mümkünse tehlikeyi kaldır; trafiği ayır; mühendislik tedbiri kur; prosedür/eğitim ve KKD ile tamamla.

Doğrula ve kaydet

Fonksiyon testi, günlük kontrol, arıza kapatma, periyodik kontrol ve etkinlik gözden geçirmesini kayıt altına al.

Kırmızı Çizgi

Kullanma · emniyete al · işaretle · bildir

✕Fren, park freni veya direksiyonda güvenliği etkileyen arıza

✕Çatal, zincir, mast, taşıyıcı veya ataşmanda çatlak, deformasyon ya da kritik aşınma

✕Hidrolik, yakıt, LPG veya akü sisteminde tehlikeli sızıntı/hasar

✕Gerekli operatör tutma sistemi, koruyucu tavan, kapı veya interlockta arıza

✕Kapasite plakası yok, okunmuyor ya da takılı ataşmanla uyumsuz

✕Görüş yetersiz ve riski kontrol eden yardımcı tedbir çalışmıyor

Operatör güvenlik donanımını sökmez, köprülemez veya onarmaz. Yeniden hizmete alma kararı, arızanın yetkili kişilerce giderilmesi ve gerekli doğrulamanın tamamlanmasıyla verilir.

Teknik Referans

Standartlar ve Teknik Kaynaklar

Bu içerikte kullanılan teknik bilgiler aşağıdaki standartlar ve yayınlanmış teknik kaynaklarla ilişkilendirilmiştir.

Teknik Kaynak

6331 sayılı Kanun

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Bu sayfadaki kullanım: İşverenin genel yükümlülüğü, risklerden korunma ilkeleri, risk değerlendirmesi ve çalışanların bilgilendirilmesi/eğitimi için ana çerçeve.

Teknik Kaynak

İş Ekipmanları Yönetmeliği

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

Bu sayfadaki kullanım: İş ekipmanının seçimi, kullanımı, hareketli iş ekipmanı, forkliftin devrilme riskinin sınırlandırılması, kontrol, bakım ve periyodik kontrol yükümlülükleri.

Standart

EN ISO 12100:2010

Safety of machinery — Risk assessment and risk reduction

Bu sayfadaki kullanım: Blue Spot veya Red Zone gibi isimlerden önce tehlikenin tanımlanması ve üç adımlı risk azaltma yaklaşımının kurulması.

Standart

EN ISO 3691-1 + EN 16307-1

Self-propelled industrial trucks — Safety requirements

Bu sayfadaki kullanım: Kendinden tahrikli endüstriyel araçların temel güvenlik gerekleri ve Avrupa'ya özgü tamamlayıcı gerekler; araç tipi ve güncel baskı ayrıca doğrulanır.

Standart

EN ISO 13849-1 / EN IEC 62061

Safety-related control systems

Bu sayfadaki kullanım: Kemer, koltuk, kapı, hız sınırı, yavaşlatma veya durdurma interlocklarının güvenlik fonksiyonu olarak tasarlanması ve doğrulanması.

Standart

EN 16842 serisi

Powered industrial trucks — Visibility — Test methods and verification

Bu sayfadaki kullanım: Forklift türü ve operatör konumuna göre görüş alanının ölçülmesi; kamera/ayna gibi yardımcıların ihtiyacını belirleyen teknik değerlendirme.

Son teknik kaynak kontrolü: 14 Eylül 2026

Resmî Kaynaklar

Mevzuat ve uygulama adresleri

016331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunuİşveren yükümlülüğü, korunma ilkeleri ve risk değerlendirmesiResmî metin ↗02İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları YönetmeliğiGüncel konsolide metin; Ek I, Ek II ve Ek III birlikte okunmalıdırResmî metin ↗0323 Aralık 2025 İş Ekipmanları Yönetmeliği değişikliğiGünlük kontrol, kayıt ve kritik kusur kararına ilişkin güncel Bakanlık duyurusuResmî metin ↗04İşyeri Bina ve Eklentilerinde Sağlık ve Güvenlik Önlemleri YönetmeliğiAraç ve yaya yolları, emniyet mesafesi ve trafik düzeniResmî metin ↗05ÇSGB Forkliftlerle Güvenli Çalışma Uygulama RehberiTavsiye niteliğindeki resmî uygulama rehberiResmî metin ↗06Directive 2009/104/EC — Use of work equipmentAB'de işverenin hareketli iş ekipmanı kullanımına ilişkin asgari gerekleriResmî metin ↗07Directive 89/654/EEC — Workplace requirementsAB işyerlerinde araç/yaya yolları, güvenli mesafe ve işaretleme gerekleriResmî metin ↗08Directive 2006/42/EC — Machinery Directive20 Ocak 2027 geçişine kadar AB makine ürün güvenliği çerçevesiResmî metin ↗09Regulation (EU) 2023/1230 — Machinery Regulation20 Ocak 2027'den itibaren genel uygulama; güncel metinResmî metin ↗

İlgili rehber

Günlük kontrol →

Vardiya öncesi 360° kontrol, fonksiyon testi ve kritik kusur kararı.

İlgili rehber

Güvenlik sistemi seçimi →

Kamera, proximity, hız ve telematik çözümlerini risk senaryosuna göre karşılaştırın.

İlgili rehber

AB mevzuatı ve CE →

Ürün uygunluğu, standartlar, CE dosyası ve 2027 geçişini ayrıntılı inceleyin.

Kapsam Notu

Bu sayfa tek başına uygunluk kararı değildir

Nihai konfigürasyon; güncel ulusal mevzuat, üretici talimatı, araç sınıfı ve üretim tarihi, kullanım amacı, ataşman, saha risk değerlendirmesi ve yetkin İSG/makine emniyeti uzmanının değerlendirmesiyle belirlenir. Güvenlik sistemi eklenirken üretici onayı, elektrik/elektronik uyumluluk, görüş, stabilite ve güvenlik fonksiyonlarının doğrulanması ayrıca ele alınmalıdır.

Forklift İSG Saha Analizi Talep Et